دکتر طوبی فرازمند، متخصص زنان و زایمان و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، درباره اهمیت سبک زندگی سالم در پیشگیری از یائسگی زودرس توضیح داد. یائسگی زودرس به معنای توقف عملکرد تخمدانها قبل از سن ۴۰ سالگی است و میتواند ریسک ابتلا به پوکی استخوان و بیماریهای قلبی-عروقی را در سنین پایینتر افزایش دهد.
فرازمند تأکید کرد که یائسگی زودرس در بسیاری از موارد قابل پیشگیری است و سبک زندگی سالم نقش مهمی در این زمینه دارد. کنترل التهاب سیستمیک و استرس اکسیداتیو از جمله راهکارهای اساسی برای محافظت از فولیکولهای تخمدانی است.
او به نکات کلیدی پیشگیری اشاره کرد:
رژیم غذایی غنی از آنتیاکسیدانها: مصرف امگا-۳، ویتامینهای E و C، انواع توتها، سبزیجات برگسبز و گوجهفرنگی میتواند رادیکالهای آزاد آسیبرسان به سلولهای تخمدان را مهار کند.
چربیهای سالم: منابعی مانند ماهیهای چرب، دانه کتان، گردو و روغن زیتون برای کاهش التهاب سیستمیک توصیه میشوند.
فیتواستروژنها: ترکیبات گیاهی شبیه استروژن که در سویا، توفو و تخم کتان وجود دارند، میتوانند به سلامت هورمونی کمک کنند.
ویتامین D و کلسیم: برای حفظ سلامت استخوانها ضروری هستند و در ماهیهای چرب، لبنیات کمچرب و محصولات غنیشده یافت میشوند.
کاهش مصرف مواد فرآوریشده و پرچرب: محدود کردن شکر تصفیهشده، چربیهای اشباع و غذاهای با شاخص گلیسمی بالا به تعادل هورمونی و کاهش التهاب کمک میکند.
حفظ وزن مناسب: چاقی بهویژه چاقی مرکزی تعادل هورمونی را مختل کرده و عملکرد تخمدانها را تحت تأثیر قرار میدهد.
مدیریت استرس و خواب کافی: استرس مزمن و کمبود خواب باعث افزایش کورتیزول و تسریع کاهش ذخیره تخمدان میشود.
فرازمند افزود، در مواردی که یائسگی زودرس منجر به کمبود استروژن شده باشد، درمان جایگزینی هورمونی (HRT) تا سن متوسط یائسگی (حدود ۵۰ سال) توصیه میشود تا سلامت استخوان و قلب حفظ شود. اما این درمان برای افرادی با سابقه سرطانهای هورمون-حساس یا مشکلات انعقادی مناسب نیست و در این گروه تمرکز بر سبک زندگی و مدیریت علائم غیرهورمونی است.
در نهایت، دکتر فرازمند تأکید کرد که یائسگی زودرس ممکن است در برخی موارد اجتنابناپذیر باشد، اما رعایت سبک زندگی سالم، تغذیه مناسب و خواب کافی میتواند از بروز آن جلوگیری کند یا آن را به تأخیر بیندازد.
