بسیاری از والدین وقتی با عصبانیت، داد زدن یا پرخاشگری کودک خود روبرو میشوند، به سرعت او را سرزنش یا تنبیه میکنند. اما روانشناسان معتقدند خشم در کودکان معمولاً نشانه بدرفتاری یا لجبازی نیست؛ بلکه اغلب بیانگر ناتوانی آنها در شناخت و ابراز احساساتشان است.
کودکان هنوز مهارت کافی برای مدیریت هیجانهای خود را نیاموختهاند و به همین دلیل ممکن است ناراحتی، ترس، ناامیدی یا احساس بیعدالتی را به شکل عصبانیت نشان دهند. در ادامه ۵ راهکار مؤثر برای کنترل خشم کودکان ارائه میشود:
۱. به احساسش اسم بدهید
کودکی که نتواند احساساتش را بیان کند، معمولاً آنها را با رفتارهای هیجانی مانند داد زدن، گریه کردن یا پرخاشگری نشان میدهد. جملاتی مانند «به نظر میرسد ناراحت هستی»، «فکر میکنم از این موضوع عصبانی شدی» یا «احساس میکنی کسی به حرفت گوش نمیدهد؟» به کودک کمک میکند احساساتش را بهتر درک کند و به جای واکنشهای تند، درباره آنها صحبت کند.
۲. در اوج عصبانیت نصیحت نکنید
زمانی که کودک عصبانی است، بخش منطقی مغز او کمتر فعال میشود و توانایی شنیدن نصیحت یا پذیرش توضیحات را ندارد. در این شرایط، بحث کردن یا سخنرانی طولانی معمولاً نتیجهای جز تشدید تنش ندارد. ابتدا سعی کنید محیط را آرام کنید و به کودک فرصت دهید تا هیجانش فروکش کند. پس از آرام شدن، میتوانید درباره رفتار او صحبت کنید.
۳. خودتان الگوی آرامش باشید
کودکان بیش از آنکه به حرفهای والدین توجه کنند، رفتار آنها را تقلید میکنند. اگر والدین هنگام عصبانیت فریاد بزنند، وسایل را پرت کنند یا کنترل خود را از دست بدهند، کودک نیز همین شیوه را یاد میگیرد. در مقابل، وقتی پدر و مادر در شرایط دشوار با آرامش صحبت میکنند و احساسات خود را کنترل میکنند، به فرزندشان مهارت مدیریت خشم را به صورت عملی آموزش میدهند.
۴. قوانین خانه ثابت باشد
یکی از دلایل عصبانیت و سردرگمی کودکان، وجود قوانین متناقض است. اگر انجام یک کار امروز ممنوع باشد اما فردا نادیده گرفته شود، کودک نمیتواند مرزها را به خوبی درک کند. تعیین چند قانون ساده، مشخص و پایدار در خانه باعث میشود کودک احساس امنیت بیشتری داشته باشد و کمتر دچار تنش و رفتارهای هیجانی شود.
۵. راه تخلیه هیجان را به او یاد بدهید
کودکان به فضایی برای تخلیه انرژی و احساسات خود نیاز دارند. فعالیتهایی مانند نقاشی کشیدن، بازیهای حرکتی، ورزش، دویدن، خمیربازی، گوش دادن به موسیقی یا حتی چند نفس عمیق میتواند به کاهش تنش کمک کند. مهم است که کودک یاد بگیرد عصبانیت یک احساس طبیعی است، اما باید آن را به شیوهای سالم و بدون آسیب رساندن به خود یا دیگران ابراز کند.
چه زمانی باید از متخصص کمک بگیریم؟
اگر عصبانیتهای کودک بسیار شدید، مداوم و خارج از کنترل است یا باعث اختلال در روابط خانوادگی، تحصیلی و اجتماعی او میشود، بهتر است با روانشناس کودک مشورت کنید. گاهی پرخاشگری مکرر میتواند نشانه وجود اضطراب، استرس یا مشکلات دیگری باشد که نیاز به بررسی تخصصی دارند.
به گزارش همشهری آنلاین، در نهایت باید به یاد داشت که خشم یک احساس طبیعی در کودکان است. هدف والدین حذف این احساس نیست، بلکه آموزش راههای درست برای شناخت، بیان و مدیریت آن است. کودکی که یاد بگیرد احساسات خود را به شیوهای سالم ابراز کند، در آینده نیز روابط بهتر و آرامش بیشتری را تجربه خواهد کرد.
