تحقیقات جدید نشان میدهند که هفت عادت رایج زندگی از جمله انزوای اجتماعی، استرس مدیریتنشده و تغذیه نامناسب، به تدریج باعث تحلیل رفتن بافت مغز و کاهش توانمندیهای شناختی در افراد بالای ۵۰ سال میشوند.
به نقل از یورونیوز، افزایش سن لزوماً به معنای افول تواناییهای مغز نیست؛ با این حال، سبک زندگی معاصر تلههایی را پیش روی افراد قرار داده است که میتواند فرآیند پیری مغز را تسریع کرده و مسیر را برای بیماریهایی نظیر آلزایمر و زوال عقل هموار کند.
دکتر استفان آلمادا، روانشناس حوزه سلامت، در تشریح این موضوع بر نکتهای حیاتی تأکید میکند: «سلامت مغز جدای از سلامت کل وجود انسان نیست. غالباً همان عادتهای روزمرهای که به سادگی از کنارشان میگذریم، بیصداترین و عمیقترین آسیبها را به ما وارد میکنند.»
در ادامه، بر اساس یافتههای پژوهشی، هفت عادت مخربی که افراد بالای ۵۰ سال بدون آنکه متوجه باشند، با انجام آنها به سلامت مغز خود آسیب میزنند، بررسی میشود:
۱. انزوای اجتماعی؛ سمی برای لایههای خاکستری مغز
پژوهشهای سال ۲۰۱۹ اثبات کرد که سلامت مغز به شدت به تعاملات اجتماعی وابسته است. هرچه فعالیت اجتماعی یک فرد کمتر باشد، حجم بیشتری از «ماده خاکستری» مغز خود را از دست میدهد. تنهایی نه تنها خلقوخو را تخریب میکند، بلکه پیوند مستقیمی با افزایش خطر ابتلا به زوال عقل دارد.
۲. اسارت در چرخه تکرار و روزمرگی
یادگیری مهارتهای جدید، ذهن را جوان نگه میدارد. وقتی چیز جدیدی میآموزیم، سلولهای مغزی اتصالات تازهای برقرار میکنند. حل جدول کلمات متقاطع، یادگیری یک زبان جدید، نواختن ساز موسیقی یا حتی نقاشی، تمریناتی عالی برای حفظ شفافیت ذهن هستند.
۳. نادیده گرفتن استرس و فشارهای عصبی
استرس مزمن میتواند سلولهای مغزی را از بین ببرد و باعث کوچک شدن «قشر پیشپیشانی» شود؛ بخشی از مغز که مسئولیت حیاتی حافظه و یادگیری را بر عهده دارد. تکنیکهای سادهای مثل تمرینات تنفسی و نوشتن افکار مزاحم روی کاغذ، بار تنشهای داخلی مغز را کاهش میدهند.
۴. تغذیه اشتباه؛ سوخت نامناسب برای موتور ذهن
محققان دانشگاه کلمبیا دریافتهاند رژیم غذایی در طول زندگی، معمار اصلی سلامت مغز است. محدود کردن مصرف گوشت قرمز، قندهای مصنوعی و غلات تصفیهشده، اولین قدم برای بهبود سلامت مغز است. روغن زیتون، آجیل، سبزیجات برگسبز، ماهی و دانه کتان، بمبهای انرژی برای سلولهای خاکستری هستند.
۵. کمخوابی و افت کیفیت استراحت شبانه
یک فرد بزرگسال به طور متوسط به ۷ تا ۸ ساعت خواب شبانه نیاز دارد. کمخوابی مزمن منجر به افت حافظه، کاهش قدرت حل مسئله و تضعیف مهارتهای استدلالی میشود. در هنگام خواب، پروتئین مضری به نام «بتا-آمیلوئید» (که در مغز بیماران آلزایمر دیده میشود) پاکسازی میگردد.
۶. سبک زندگی ساکن و نشستنهای طولانیمدت
نشستن طولانیمدت، بخشی از مغز را که مسئول حافظه است تغییر داده و آن را ضعیف میکند. تحرک بدنی، حتی در مقادیر کم، باعث افزایش جریان خون و ترشح هورمونهای رشد در مغز میشود. برخاستن، حرکات کششی و پیادهروی کوتاه روزانه میتواند تغییرات مثبتی ایجاد کند.
۷. فراموش کردن «شادی و تفریح»
سلامت مغز به شدت به احساس خوشبختی و میزان لذتی که از زندگی میبریم گره خورده است. انجام فعالیتهایی که صرفاً برای سرگرمی هستند، خطر ابتلا به زوال عقل را کاهش میدهد. تفریح، ذهن را جوان و متناسب نگه میدارد.
فرجام
مراقبت از مغز در دهه ۵۰ زندگی و پس از آن، بیش از آنکه به داروهای گرانقیمت نیاز داشته باشد، به بازنگری در عادتهای کوچک وابسته است. تغییر در الگوی خواب، پیوستن به گروههای دوستانه و حتی تغییر در لیست خرید مواد غذایی، میتواند تفاوت بزرگی میان پیری توأم با هوشیاری و زوال زودهنگام ایجاد کند.
فرارو
